شعر حقیده توشونچه

شعرگه تعریف بیریش آسان بولمسه کیرهک.
«انسان کونگلی نینگ زلزلهلری و سکون دملری بولهدی»، انه شو چاغلرده کونگیلدن چیققن سوزلر، اوکینچ و قیغولرنی ایتیب بیرهدی و یاکه ایستکلرنینگ اوشهلیشی حکمینی سورهدی. شو یوسونده شعر، یازگن کیشیسینینگ حکایهسی بولهدی. او افتیدن بیر آراملنتیرووچی دارو رولینی اوینهیدی.
و کینگراق معنا ده ایسه شعر بویوک بیر قتلم، ملت یا انیق بیر دورنینگ کوزگوسی وظیفهسینی اوتهیدی.

شعرنینگ فردی رسالتی هم اجتماعی رسالتی هم بار و بولیشی هم شرط دیر. شاعر، اوزینینگ تویغولرینی بیان ایتر ایکن، اوزی شامل بولگن جمعیت بیر کیشیسینینگ قیغوسی، المی، سیزیشلری، قووانچی و توغریدن توغری آچیب- ساچیب تشلهیآلمهگن گپلرینی قلمگه آلهدی. و شو طریقه اوزیگه اوخشهگن نیچه یوزلب عادی کیشینینگ کونگیل تیلی بولهدی.
شاعر اوز تیلیدن سوزلهیاتیب بیر پیت نینگ اوزیده قنچه کیشی نینگ ایتیلمهگن گپلرینی آچیق و رمزی معنالر بیلن افادهلب بیرهآلهدی.

اوزاق مدتلی هدف و غایهلرنی کوزلب، هرقندهی دالضرب مسلهلر کیتیدن ایزچیل روشده بارهآلهدیگن شاعر، اوز زمانهسینینگ کورهشچیسی تمثالیگه ایگه بولیشی ممکن. لیکن اوز ایرک و مستقللیگینی سقلهگن حالده شعرنی سیاسی جریانلرگه بولغمهی هر قندهی غرضلی موضوعلردن اوزینی ییراق توتیشی کیرهک. مثال اوچون، بیر ملیتنی اوستون توتیب باشقهسینی خورلش بیلن فقط بیر نرسهگه ایریشیش ممکن؛ اوز بیرلری تامانیدن قبول قیلینیب باشقه ملیتلر تامانیدن طرد قیلیشینی ممکن. بوندهی وضعیتده شاعر اوز معنوی مقامینی یوقاتهدی و ایککینچی اورینده ایسه اوز غرضلی موضوعلری بیلن ایککی یا بیر نیچه فرقلی جماعه نی بیر- بیریگه تشلهتیب قویهدی.

اگر شاعر باشقه عادی اهالیگه کانکریت بیر مسله توغریسیده یوللاوچی بورچینی اوتهماقچی بولسه، اولا اوشه نرسه خصوصیده معلومات و ایشانچدن تویینگن بولیشی درکار. شعرنینگ وظیفهلریدن بیری هم دعوت- چقیریق دیر، عادیگینه بیر یخشیلیکدن تارتیب کتته قمراولی ایشلرگچه مضمونلی شعر آرقهلی یخشی بجریلیشی ممکن. شونداغ بولسه هم حاضرگی دور اوزبیک یاش شاعرلری شعریده، کوپینچه شاعرنینگ اجتماعی کیشیلیگیدن کوره، فردی کیشیلیگی کوپراق رنگینی کورستهآلگن دیر. مین اوچون شعرده شاعرنینگ اوشه فردی کیشیلیگی (من/مین)ی مهم دیر، اول اوزینی یخشیلب افاده ایتهآلگنینگه ایشانگندن سونگ، حیاتدن انچه تجربه حاصل ایتگندن کیینگینه او اوز- اوزیدن یونهلیشینی اوزگرتیریب حاضرگچه ایشلمهگن موضوعلری اوستیده باش قاتیریب استه- سیکین اوشه اجتماعی بورچی یا رسالتینی بجریشگه، شعر قالبیگه توکیشگه، اونگه شکل بیریشگه باشلشی تورگن گپ.

شعر توشونچهسینی یخلیت حالیده ینگی و ایسکی شعر دیب بهالب بولمهیدی. شعرگه یوکلنگن ینگیلیکلر، بیجیریم افادهلر، تیرن معنالر، ادبی بایلیکلر، گوزهل تصویرلر، ینگی- ینگی سوزلر اونگه ینگی شعر یا یاش شعریت آتینی بیریشی ممکن. ادبیاتنی پخته بیلگن گوزهل قلب و روان قلم ایگهلرینینگ شعری ییللر نی که عصرلر آشه همان ینگی و بیزهنگن مفتونکار کیلین مثالی کوزگه تشلهنیب همهنینگ ارداقیده بولیب کیلماقده. مین اوچون ظهیرالدین محمد بابر شعرلری عینن منه شوندهی خصوصیتگه ایگه شعرلر دیر. شاعرنینگ شعرلریدهگی سیلیق و روان تیل، ممتاز ادبیاتینینگ اینگ گوزهل نمونهلریدن دیر. او تیل جهتیدن صاف و سچهگینه بولیب قالمهی اسلوب و ماهیتی بیلن هم اجرهلیب تورهدی. خلق جانلی تیلیدن قولّهنیشلر، بلکه کوپگینه شاعرنینگ خیالیدن هم کیچمهگن عادیگینه کوندهلیک موضوعلر، عاشق قلبنینگ الملری قی طرزده افادهلنیشی، چیچکنی، کوکلمنی، ساغلیک و کسللیک و ینه قنچه دن قنچه حیات و طبیعتگه باغلیق سوزلرنی اوز شعریده مهارت بیلن ایشگه سالهدی، اوز ملکهسینی جوده کمتر و صمیمیت بیلن کوز کوز قیلهدی بابر.

اصلیده بو ییرده گپ بابر حقیده ایمس، بوگونگی اوزبیک شعریدن گپ کیتهیپتی. شو فاکت نی کوزگه توتگن حالده بابر دن هم ایسلب اوتیش یامان ایمس ایدی نظریمده. چونکه اونینگ شعرلری هنوزگچه ینگی و اوقیشگه ارزیگولیک دیر.
شعر یازیشده، ژانر یا قالب مهم ایمس، ماهیت اونیملی. شعردهگی ینگی و صاف اوزبیکچه سوزلر چیرایلی بیر مضمون بیلن قوشیب قاریشیب کیتسه، اونگه ینگی دور شعری نامینی بیریش ممکن. ایسیققینه تندیرده پیشگن کولچهنینگ تاتی قهییرده- یو، مارکیتدن آلینگن کولچه نینگ مزهسی قهییرده. شعرنی زحمت چیکیب، مطالعه قیلیب، ینگیلیک کیریتیب چیرایلی قیلیب اوقووچی قولیگه تاپیشیریشگه نیمه ییتسین.

دوریمیز شاعریدن جوده کوپ نرسهلرنی کوتیش هم اونچهلیک اورینلی ایمس چاغی، فلسفه و حکمت یا منطق بو چاغ شعریده کوپ هم اوچرهیویرمهیپتی. آزاد و ساده موضوعلر انچه چیرایلی یوسونده بیان بولهیپتی.
حاضرگی دور اوزبیک شاعرینینگ شعریده آز بولسه- ده ینگیلیک البتهکه بار و او بیر مرتبه اوقیش بیلنگینه کوزگه تشلنهدی. اینگ مهمی، ینگی تکنولوژی، ینگی جهازلردن هم حتا گپ کیتهدی بو شعرلرده.
اگر سوز بایلیگی مسلهسیگه کیلهدیگن بولسک؛ بختگه قرشی بو موردده حلی هم انچه قالاقمیز. تکراری سوزلر، توغری یازیشده قیینچیلیکلر و فارسی تیل قاعدهسی بندیدن چیقه آلمهگن قطار یاشلریمیز بار. بو قیینچیلیکنی ییچیب چیقیش اوچون ینه قنچه دن قنچه نثری کتابلرگه احتیاجیمیز بار.